Dezynfekcja wody pitnej – dlaczego chlorujemy wodę?

Skąd bakterie w wodzie?

Bakterie różnego rodzaju są wszechobecne w środowisku – w glebie, powietrzu, wodzie, roślinach, organizmach żywych.

Wyprodukowanie na Stacji Uzdatniania Wody (SUW) wody do spożycia, która spełnia obowiązujące standardy jakościowe, nie daje gwarancji, iż woda pobierana przez mieszkańców, jest równie dobrej jakości. Przyczyną tego może być wtórny rozwój mikroorganizmów zachodzący w wodzie rozprowadzanej w sieci wodociągowej i na powierzchni osadów (związane jest to m. in. z obecnością biodegradowalnych substancji organicznych i pierwiastków biogennych naturalnie znajdujących się w wodzie). Znaczna część mikroorganizmów rozwijających się w sieci wodociągowej należy do nieszkodliwych heterotrofów, lecz wśród nich mogą występować bakterie potencjalnie zagrażające zdrowiu ludzi (głównie u osób z nieprawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym).

2. Dlaczego dezynfekuje się wodę pitną?

Każdy z nas potrzebuje korzystać z wody, która jest bezpieczna dla nas i naszych domowników.

Pomimo, iż w uzdatnionej wodzie podawanej do sieci wodociągowej ze Stacji Uzdatniania Wody (SUW) nie ma szkodliwych mikroorganizmów, wodę trzeba zabezpieczyć na czas jej transportu, lub przed ewentualnym wtórnym zanieczyszczeniem mikrobiologicznym.

Woda jest transportowana nawet 8 kilometrów od miejsca jej ujmowania i uzdatniania i do naszych kranów, może płynąć kilkanaście  godzin!

Celem dezynfekcji jest całkowite zniszczenie żywych form mikroorganizmów oraz maksymalna redukcja form przetrwalnikowych przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa dla odbiorcy i zminimalizowaniu negatywnego oddziaływania na materiał instalacji. Dzięki procesowi dezynfekcji  osiągamy:

• eliminację nadmiaru bakterii, które naturalnie występują w wodzie ujmowanej,
• utrzymanie elementów układu uzdatniania wody (np. zbiorników wody) na poziomie gwarantującym bezpieczeństwo wody na jej wyjściu do sieci dystrybucji,
• ograniczenie powstającego naturalnie na powierzchniach przewodów sieci wodociągowej biofilmu – zarówno w sieci dystrybucji jak i w wewnętrznych instalacjach wodociągowych (po skolonizowaniu instalacji przez mikroorganizmy trudno jest je wyeliminować, ponieważ biofilm stanowi barierę, która obniża skuteczność zabiegów czyszczenia i dezynfekcji).
• zapobieganie zanieczyszczeniom wtórnym (powstających np. podczas awarii wodociągowych, modernizacji sieci wodociągowej).

2. Jak dzielimy bakterie, które znajdują się w wodzie ?

Mikroflorę znajdującą się w wodzie do spożycia dzieli się na dwie zasadnicze grupy, zależnie od ich pochodzenia i możliwości rozwoju w środowisku wodnym, tj. mikroflorę autochtoniczną (miejscową) i mikroflorę allochtoniczną (naniesioną).

• Do pierwszej grupy zaliczamy te drobnoustroje, dla których woda jest normalnym środowiskiem bytowania i rozwoju. Należą tutaj przede wszystkim bakterie siarkowe oraz bakterie żelaziste. Do tej grupy zaliczają się również – saprofity (bakterie czerpiące energię z rozkładu cząstek organicznych) o różnych właściwościach fizjologicznych, liczne gatunki z rodzaju Pseudomonas, Achromobacter, Vibrio.
• Drugą grupę stanowią głównie bakterie saprofityczne, wśród których mogą również występować organizmy pasożytnicze. Ścieki komunalne, a także niektóre rodzaje ścieków przemysłowych (np. z rzeźni, garbarni, mleczarni), wnoszą do zbiorników wodnych – poza mikroorganizmami saprofitycznymi – także wirusy i bakterie chorobotwórcze.

Bakterie wspomagacie procesy uzdatniania mogą wchodzić w skład ogólnej liczby mikroorganizmów, które hodowane są w laboratorium w temperaturze 22°C (potocznie nazywane „zimnolubnymi” potencjalnie nieszkodliwe dla zdrowia człowieka). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Dz.U. 2017 poz. 2294 limituje wartość tego parametru do 100 jednostek tworzących kolonie (jtk) w 1 ml wody, wody wychodzącej ze stacji uzdatniania wody.

3. Jakie są sposoby na dezynfekcję wody?

Skuteczność dezynfekcji w dużym stopniu zależy od zastosowania właściwej metody oraz poprawnego jej przeprowadzenia. Istnieje kilka możliwych metod dezynfekcji wody, np.:

• Dezynfekcja promieniami UV - Zaletą zastosowania promienników UV jest brak zmian organoleptycznych wody, a specyfika ich działania umożliwia ciągłość pracy. Wadą tej metody jest jej miejscowo działanie, co nie zapewnia prewencji przed wtórnymi zakażeniami wody oraz podwyższenie kosztu produkcji 1 m3
• Dezynfekcja podchlorynem sodu (potocznie chlorowanie) to najbardziej powszechny sposób dezynfekcji wody. Zaletą jest wysoka efektywność dezynfekcji, niskie koszty oraz dość długi czas działania w instalacji. Wadami są przede wszystkim możliwe zmiany właściwości organoleptyczne – może wpływać na zapach wody.
• Dezynfekcja dwutlenkiem chloru – zaletą jego jest działanie w znacznie niższych stężeniach niż podchloryn sodu lub ozon, przez co nie oddziałuje tak silnie korozyjnie na materiały instalacyjne. Również wymagany czas dezynfekcji jest dużo krótszy, a skuteczność niszczenia zarodników, bakterii wirusów i biofilmu jest wyższa. Instalacja do dezynfekcji dwutlenkiem chloru jest bardzo kosztowna. Główną wadą stosowania tego środka jest powstawanie bardzo nieprzyjemnych zapachów w domach konsumentów.
• Dezynfekcja ozonem (ozonowanie) – zaletą jest jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Wadą jest natomiast krótki czas działania co powoduje brak właściwości dezynfekcyjnych w całej instalacji – w związku z powyższym jego zastosowanie jest miejscowe. Ozon jest silnie reaktywny, więc niszczy nie tylko bakterie, ale również utlenia inne substancje znajdujące się w wodzie, przez co jego skuteczność w dużej mierze zależy np. od stopnia czystości wody.

4. W jaki sposób ZWiK Grodzisk Mazowiecki dezynfekuje wodę i prowadzi nadzór nad procesem?

Czy dezynfekcja wody podchlorynem sodu jest bezpieczna dla zdrowia? 

Tak, jest bezpieczna. Dopuszczalne stężenie chloru wolnego w wodzie zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Dz.U. 2017 poz. 2294 wynosi 0,30 mg/l w kurku czerpalnym u konsumenta. WHO podaje, że stężenie do 5,0 mg/l chloru w wodzie nie powoduje negatywnych skutków zdrowotnych, lub pogorszenia samopoczucia. ZWiK rutynowo stosuje dawkę poniżej 0,30 mg/l, która jest wystarczająco skuteczna dla bezpieczeństwa wody i jednocześnie nie może mieć negatywnego wpływu na zdrowie konsumentów.

6. Czy są inne powody dlaczego ZWiK chloruje wodę ?

Tak, w marcu 2020r ZWiK sp. z o.o. otrzymał od Inspektoratu Sanitarnego w Grodzisku Mazowieckim, wytyczne dotyczące dezynfekcji wody dystrybuowanej w sieci wodociągowej, które stanowią załącznik do niniejszej informacji.

7. Jak najlepiej dbać o wewnętrzną instalację wodociągową?

Stosowanie przez ZWIK minimalnych dawek podchlorynu sodu pośrednio wpływa na stan instalacji wewnętrznych (niezależnie od materiału z jakiego wykonana jest instalacja wodociągowa jest ona narażona na tworzenie się biofilmu - cienkiej warstwy osadu biologicznego, tworzącego się na wewnętrznych powierzchniach) powodując ograniczenie tworzenia się biofilmu w Państwa instalacji.

Aby korzystać ze smacznej i czystej wody w kranie, powinna być ona regularnie płukana i czyszczona, dlatego zalecamy:

• należy regularnie   czyścić   perlatory, wylewki baterii i pryszniców – usuwanie części stałych z filtrów siatkowych zabezpieczających armaturę (np. kamień)
• czyszczenie i/lub wymiana filtrów zamontowanych na instalacji, zgodnie z zaleceniami producenta
• w przypadku   dłuższej   stagnacji   wody   i   jej   nie   używania   należy   pamiętać   o przepłukaniu instalacji przed ponownym korzystaniem z wody, czas płukania zleży od średnicy i długości przyłącza wodociągowego,
• zachować odpowiedni odstęp lub izolację pomiędzy rurami wody ciepłej i zimnej,
• regularnie sprawdzać zawory zwrotne (antyskażeniowe) zamontowane na przyłączu wodociągowym,
• utrzymywać temperaturę   wody   w   instalacji    wody   ciepłej   powyżej   55ºC   a   zimnej poniżej 20º

Nasze wspólna dbałość o należyte postępowanie z instalacjami wodociągowymi (naszą i Państwa) gwarantuje bezpieczeństwo zdrowotne wody w kranach.